Podstawowe zasady rządzące F1

Weekend Grand Prix trwa trzy dni. Rozpoczyna się w piątek od sesji treningowej i kończy w niedzielne popołudnie rywalizacją kierowców w czasie właściwego Grand Prix.

Piątkowa sesja treningowa składa się z dwóch części trwających po 90 minut każda. W czasie piątkowych sesji treningowych zawodnicy nie są limitowani ilością okrążeń czy też liczbą przejechanych kilometrów. Reprezentant każdego teamu może przejechać dowolną liczbę kilometrów. W sesji treningowej biorą udział dwaj kierowcy każdego zespołu, przy czym istnieje możliwość zastąpienia jednego z kierowców wyścigowych etatowym kierowcą testowym.

W sobotę odbywa się jedna sesja treningowa trwająca godzinę. Poprzedza ona kwalifikacje, które rozstrzygają o kolejności kierowców na linii startowej w niedzielnym Grand Prix.

Kwalifikacje trwają godzinę i podzielone są na trzy etapy. Po każdym etapie na torze pozostają tylko najszybsi kierowcy, którzy rywalizują o najlepsze miejsca startowe.

Część I – trwa 20 minut. W tym czasie kierowcy mogą przejechać dowolną liczbę okrążeń i mogą bez ograniczeń tankować bolid.

Część II – rozpoczyna się po 5-ciominutowej przerwie i trwa kwadrans. Po zakończeniu tej części kwalifikacji w stawce kierowców pozostaje tylko 10 najszybszych zawodników.

Część III – kluczowy dla rozkładu pozycji startowych. Rozpoczyna się po 5-ciominutowej przerwie i trwa 10 minut. Najszybszy kierowca w kwalifikacjach startuje do niedzielnego wyścigu z pierwszego pola startowego – pole position.

Kwalifikacje do niedzielnego wyścigu w dużej mierze determinują przebieg rywalizacji na torze w czasie Grand Prix. Bywają tory, na których wyprzedzanie jest niemal niemożliwe i wówczas często się zdarza, że kierowca startujący z pole position dojeżdża do mety wyścigu jako pierwszy.

W niedzielę 30 minut przed rozpoczęciem Grand Prix następuje otwarcie boksów. Kierowcy wyjeżdżają na tor i mają prawo pokonać dowolną liczbę okrążeń. 15 minut przed startem wyścigu następuje zamknięcie boksów – kierowcy, którzy w tym czasie nie zdążą opuścić stanowiska serwisowego wystartują do wyścigu z alei serwisowej. Na 10 minut przed startem okrążenia rozgrzewkowego tor muszą opuścić dziennikarze i osoby postronne niebędące członkami zespołów. Na minutę przed startem następuje uruchomienie silników bolidów. Na 15 sekund przed startem członkowie zespołów, mechanicy oraz sędziowie opuszczają tor.

W czasie okrążenia rozgrzewkowego kierowcy starają się przygotować bolid do wyścigu – rozgrzewają opony do optymalnej temperatury gwarantującej najlepszą przyczepność (jadą slalomem w celu zwiększenia tarcia – szybszego rozgrzania opon). W tym czasie w celu wyeliminowania niepotrzebnych kolizji zakazane jest ćwiczenie startu oraz wyprzedzanie. Kierowcy kończący okrążenie rozgrzewkowe ustawiają się w takiej kolejności i na tych polach startowych, które wywalczyli w czasie sobotnich kwalifikacji.

Start do wyścigu sygnalizowany jest poprzez zapalanie się kolejno pięciu czerwonych świateł w jednosekundowych odstępach czasu. Gdy wszystkie pięć świateł zgaśnie kierowcy ruszają do wyścigu.

Każdy wyścig liczy od 305 do 320 km i trwa nie dłużej niż 2 godziny. Wyjątkiem jest Grand Prix Monaco, w którym kierowcy pokonują dystans zaledwie 260 km. W przypadku zaistnienia niebezpiecznych sytuacji (wypadek, kolizja) na torze pojawia się safety car – samochód bezpieczeństwa – za którym podążają wszyscy kierowcy. Okres neutralizacji trwa tak długo, aż z toru usunięte zostaną wszystkie czynniki będące potencjalnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa kierowców i kibiców. W tym czasie zabronione jest wyprzedzanie. Aleje serwisowe początkowo są zamknięte, aż do momentu ogłoszenia komunikatu, że nastąpiło ich otwarcie. Gdy samochód bezpieczeństwa zjedzie do boksu rywalizacja rozpoczyna się na nowo.

Punktacja za zajęcie kolejnych lokat przedstawia się następująco – kolejno od pierwszego do dziesiątego miejsca: 25 – 18 – 15 – 12 – 10 – 8 – 6 – 4 – 2 – 1 punktów. Jeśli zawodnicy dysponują pod koniec sezonu identyczną zdobyczą punktową wówczas liczy się liczba zwycięstw. Jeśli i w tym wypadku dorobek obu zawodników jest identyczny bierze się pod uwagę liczbę zdobytych drugich, trzecich itd. lokat. Punkty przyznawane są także konstruktorom.

W celu utrzymania zasad fair play sędziowie dysponują karami nakładanymi na zawodników za popełnione przewinienia. Kary mogą być nałożone za spowodowanie kolizji, falstart, przekroczenie dopuszczalnej prędkości w alei serwisowej, utrudnianie manewru dublowania lub nieprzepisowe blokowanie szybszych kierowców. Wyróżnia się trzy podstawowe typy kar:

- drive through – najczęściej stosowana, polega na nałożeniu na zawodnika obowiązku przejechania przez aleję serwisową z zachowaniem obowiązującego ograniczenia prędkości. Na wykonanie nałożonego karnego przejazdu kierowca ma trzy okrążenia od momentu ogłoszenia decyzji przez sędziów, chyba że została ona nałożona na 5 okrążeń przed zakończeniem wyścigu, wówczas kierowca nie jest zobowiązany do odbycia tej kary a do uzyskanego przez niego czasu doliczanych jest 25 sekund karnych.

- stop & go – kara analogiczna do drive through, z tym że kierowca ma obowiązek zatrzymania się na czas 10 sekund na swoim stanowisku serwisowym. Okres na wykonanie kary – identyczny jak w drive through.

- przesunięcie o 10 miejsc do tyłu na starcie do kolejnego Grand Prix.

Obawiano się, że szereg zmian wprowadzonych przez FIA w ciągu ostatnich dwóch lat (m.in. reintrodukcja „slicków", zakaz tankowania w czasie wyścigu, KERS, nowa konstrukcja bolidów) spowoduje spadek atrakcyjności wyścigów. Jednak nijak owe obawy mają się do tego, co zobaczyć można na ekranach telewizorów – wyścigi wbrew wcześniejszym przypuszczeniom stały się jeszcze bardziej interesujące i nieprzewidywalne.