Niespodzianka przy budowie S17. Archeolodzy odkryli tysiące artefaktów

Skala odkryć pokazuje, jak wiele tajemnic wciąż kryje się tuż pod powierzchnią współczesnych inwestycji. Każdy kolejny etap prac odsłania nowe ślady dawnych kultur, zmieniając zwykłą budowę drogi w jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych ostatnich lat. Dla inwestorów oznacza to konieczność godzenia tempa prac z ochroną dziedzictwa, a dla naukowców — wyjątkową szansę na poznanie historii regionu w niespotykanej dotąd skali. W takich miejscach infrastruktura spotyka się z przeszłością, a efekty tego dialogu mogą mieć znaczenie na lata.

Skala odkryć przy S17 - ponad 100 tys. zabytków i ich znaczenie dla inwestycji

Budowa drogi ekspresowej S17 na Zamojszczyźnie przynosi nie tylko postępy infrastrukturalne, ale też wyjątkowe odkrycia archeologiczne. Podczas prac archeolodzy natrafili już na ponad 100 tys. zabytków - od fragmentów ceramiki i kamiennych narzędzi po neolityczne grobowce oraz szczątki mamuta.

W skrócie:

• Na budowie drogi S17 na Zamojszczyźnie odkryto ponad 100 tys. zabytków, w tym kości mamuta, fragmenty ceramiki, narzędzia oraz neolityczne grobowce.
• Badania archeologiczne obejmują teren kilku hektarów i obejmują ślady osadnictwa od neolitu po okres powojenny, w tym groby, cmentarzyska i wyposażenie grobów.
• Prace archeologiczne będą kontynuowane do zakończenia inwestycji, a wszystkie odkryte zabytki zostaną poddane analizie i przekazane do muzeów.

Badania archeologiczne stanowią integralną część przygotowań do budowy nowych dróg. Dzięki nim często odkrywa się ślady przeszłości sięgające setek, a nawet tysięcy lat. Powstający odcinek S17, który w przyszłości połączy Warszawę z granicą polsko-ukraińską, stał się jednym z największych placów badań archeologicznych w regionie.

Przeczytaj: Ranking prędkości na A4. Te auta łamią przepisy najczęściej

Najcenniejsze znaleziska - kości mamuta oraz neolityczne groby z wyposażeniem

Zanim ciężki sprzęt wjechał na teren inwestycji, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zleciła szeroko zakrojone poszukiwania pod nadzorem konserwatora zabytków. Archeolodzy podkreślają wyjątkową skalę badań.

Zamiast typowych niewielkich wykopów analizują tu obszary liczące nawet kilka hektarów. Tak duża przestrzeń pozwala lepiej odtworzyć układ dawnych osad, cmentarzysk i zabudowań gospodarczych oraz ich wzajemne relacje.

Jak przebiegają badania archeologiczne na placu budowy dróg i kto nadzoruje prace?

Pierwsze badania rozpoczęły się jesienią 2024 roku i szybko przyniosły liczne znaleziska. W rejonie miejscowości takich jak Łabunie, Barchaczów, Tarnawatka, Bełżec czy Lubycza Królewska archeolodzy odnaleźli dziesiątki tysięcy fragmentów ceramiki, narzędzi krzemiennych i innych pozostałości świadczących o wielowiekowym osadnictwie. Materiał jest bardzo zróżnicowany i obejmuje zarówno okresy nowożytne, jak i średniowiecze.

Szczególne zainteresowanie badaczy wzbudzają cmentarzyska z wczesnego średniowiecza, w tym groby całopalne datowane na przełom VII i VIII wieku. Wówczas na tych terenach pojawili się pierwsi Słowianie. Znaleziska pozwalają odtworzyć elementy życia dawnych społeczności oraz ich obrzędy pogrzebowe.

Jeszcze starsze ślady działalności człowieka pochodzą z epok wcześniejszych. Archeolodzy natrafili na neolityczne jamy grobowe z fragmentami naczyń, kamiennymi toporami, siekierami i narzędziami do rozdrabniania ziarna. Bogate wyposażenie grobów wskazuje, że przedmioty miały towarzyszyć zmarłym w życiu pośmiertnym.

Do najbardziej spektakularnych odkryć należą kości mamuta znalezione w Łabuniach. Szczątki tych zwierząt, żyjących w plejstocenie, wstępnie datuje się nawet na kilkadziesiąt tysięcy lat przed naszą erą. Badacze odsłonili też znacznie młodsze ślady historii: w Bełżcu zidentyfikowali pozostałości polowych umocnień wraz z przedmiotami należącymi prawdopodobnie do żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego z okresu powojennego.

Badania będą prowadzone aż do zakończenia inwestycji, a do sprawdzenia pozostaje jeszcze kilkadziesiąt stanowisk. Archeolodzy spodziewają się kolejnych odkryć, szczególnie w rejonie Starego Zamościa oraz planowanej obwodnicy Zamościa. Wszystkie zabytki trafią do analiz, a następnie do muzeów.

Wpływ odkryć na harmonogram i realizację 115-kilometrowego odcinka S17

Drogowcy zapewniają, że odkrycia nie wpływają na tempo robót. Budowę 115-kilometrowego odcinka S17 podzielono na dziewięć fragmentów, z których część jest już w realizacji. Docelowo trasa o długości około 320 kilometrów połączy okolice Warszawy z przejściem granicznym w Hrebennem i ułatwi dojazd m.in. w kierunku Lwowa.

Konsekwencje dla kierowców - obwodnica Zamościa, dojazdy i planowana trasa do Hrebennego

Prace archeologiczne będą prowadzone do zakończenia inwestycji, a weryfikacji wymaga jeszcze kilkadziesiąt stanowisk. Badacze spodziewają się kolejnych odkryć m.in. w rejonie Starego Zamościa i planowanej obwodnicy Zamościa. Wszystkie artefakty po analizach trafią do muzeów.

Sprawdź: Koniec szybkiej jazdy na autostradach? UE planuje ograniczenie do 100 km/h

Co dalej z zabytkami?

Przed rozpoczęciem robót Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zleciła szerokie rozpoznanie prowadzone pod nadzorem konserwatora zabytków. Zespół badawczy analizuje obszary liczące nawet kilka hektarów, co pozwala lepiej uchwycić układ dawnych osad, cmentarzysk i zabudowań oraz ich relacje przestrzenne. Odkryte zabytki po zakończeniu analiz zostaną przekazane do muzeów.

Odkrycia przy S17 pokazują, że nowoczesna infrastruktura i ochrona dziedzictwa mogą iść w parze. Dla regionu to szansa na lepsze połączenia drogowe i jednocześnie na poszerzenie wiedzy o najstarszych dziejach tych terenów.