Konfiskata auta w leasingu a DUI pracownika. Co z umową i kosztami?

Nowe przepisy o konfiskacie pojazdów – szybkie przypomnienie zasad

 

W 2024 roku wprowadzono mechanizm przepadku pojazdu lub też jego równowartości w określonych sytuacjach. Istotny stał się poziom alkoholu we krwi kierowcy, a także okoliczności danego zdarzenia. Najważniejsze założenia wprowadzonych przepisów to:

• przepadek pojazdu przy wysokim stężeniu alkoholu, wynoszącym np. powyżej 1,5 promila,
•  nałożenie sankcji w przypadku powtórnych wykroczeń,
•  możliwość orzeczenia przez sąd konfiskaty fizycznej lub finansowej.

W praktyce wprowadzone regulacje miały uderzyć się w najbardziej nieodpowiedzialne osoby. W przypadku firm jednak pojawiło się pytanie o konfiskatę auta a leasing operacyjny, jeżeli przedsiębiorca nie jest właścicielem pojazdu i jest ono np. przedmiotem leasingu. Okazuje się, że przedsiębiorcy mają powody do obaw.

Czy państwo może skonfiskować auto, które nie należy do kierowcy?

Kwestia konfiskaty auta w przepisach z 14 marca 2024 jest jednym z najważniejszych problemów interpretacyjnych nowych regulacji. W przypadku aut prywatnych sytuacja jest dość prosta. Samochód należy do kierowcy, więc może ulec konfiskacie w leasingu. Jednak w firmach kwestia ta wygląda nieco inaczej.

Leasingobiorca to nie właściciel – kluczowy aspekt prawny

W sytuacji, gdy dane auto jest przedmiotem leasingu, właścicielem pojazdu jest firma leasingowa. Przedsiębiorca natomiast jedynie korzysta z samochodu na podstawie zawartej umowy. Sąd nie może wówczas orzec przepadku rzeczy, która w kwestii formalnej nie należy do sprawcy zdarzenia. Zastosowanie znajduje również wówczas rozwiązanie zastępcze, takie jak zwrot wartości auta zamiast przepadku. 

W leasingu mechanizm tego typu polega na tym, że:

• pojazd wciąż pozostaje własnością leasingodawcy,
• sprawca zdarzenia musi zapłacić równowartość pojazdu.

Zapłata równowartości określana jest również jako nawiązka zamiast konfiskaty pojazdu, która w praktyce bywa często bardziej dotkliwa niż sama utrata samochodu. Podstawę prawną stanowi art. 44b § 2 Kodeksu karnego, zgodnie z którym – jeśli pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy – sąd orzeka przepadek równowartości pojazdu. Za równowartość uznaje się wartość pojazdu określoną w polisie ubezpieczeniowej na rok, w którym popełniono przestępstwo, a w razie jej braku – średnią wartość rynkową ustaloną na podstawie marki, modelu, roku produkcji, pojemności i mocy silnika oraz przybliżonego przebiegu.

DUI pracownika w aucie leasingowanym – co dzieje się z pojazdem?

Kiedy dochodzi do DUI pracownika, a auto służbowe nie stanowi jego własności, uruchomionych zostaje kilka procedur zarówno z zakresu działań karnych, jak i administracyjnych.

    

Zabezpieczenie auta vs faktyczny przepadek mienia

Na samym początku postępowania auto może zostać zatrzymane przez policję. Następuje wówczas jego zabezpieczenia jako dowodu. Dla firmy jest to równoznaczne z brakiem dostępu do auta, co może wywołać zakłócenia operacyjne i problemy logistyczne. 

Jeżeli jednak auto jest w leasingu, najczęściej sprawa nie kończy się trwałą utratą pojazdu. Cała sytuacja ma wymiar finansowy i skupia się na relacjach z leasingodawcą.

Nawiązka na rzecz Funduszu – ile trzeba zapłacić?

Nawiązka zamiast konfiskaty pojazdu to najczęściej najpoważniejsza konsekwencja wynikająca z całego zdarzenia. Wysokość należności ustalana jest bezpośrednio na podstawie wartości pojazdu. Może też wynikać z polisy AC lub wyceny rynkowej.

W przypadku aut osobowych najczęściej wysokość kary to ok. kilkudziesięciu tysięcy zł. Dla aut klasy premium czy też flotowych może to być kara w wysokości nawet kilkuset tysięcy zł. Ważne jest jednak to, że formalnie należność płaci sprawca. Skutki jednak odczuwalne są także przez firmy. 

Wyjątek dotyczy kierowców wykonujących w chwili zdarzenia czynności zawodowe lub służbowe polegające na prowadzeniu pojazdu na rzecz pracodawcy – w takim przypadku art. 44b § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k. przewiduje zamiast przepadku nawiązkę w wysokości co najmniej 5 000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. W pozostałych przypadkach (brak podstaw do zastosowania tego wyjątku) równowartość pojazdu, a więc realna kwota sankcji, odpowiada wartości rynkowej auta, co w przypadku flot klasy premium może oznaczać kilkaset tysięcy złotych.

Co z umową leasingową po incydencie DUI?

W przypadku przedsiębiorców sankcje karne to jedno, jednak duże znaczenie mają również konsekwencje umowne związane z pojazdem. Ważne staje się pytanie, czy leasingodawca dowie się o konfiskacie.

Czy leasingodawca może wypowiedzieć umowę?

Praktycznie rzecz biorąc, w przypadku konfiskaty samochodów w związku z DUI kierowcy leasingodawca może wypowiedzieć umowę leasingową. Większość tego typu dokumentów zawiera w swojej treści zapisy dotyczące m.in.:

• naruszenia przepisów prawa,
• niewłaściwego użytkowania pojazdu,
• ryzyka utraty wartości auta w leasingu.

DUI pracownika w przypadku auta służbowego może być uznane za istotne naruszenie warunków zawartej umowy i stanowić podstawę jej wypowiedzenia. Wówczas powstaje także obowiązek spłaty pozostałych rat. Często też leasingobiorca musi uiścić dodatkowe opłaty oraz zapłacić kary umowne wynikające z zapisów umowy. 

Dlatego też kwestia tego, czyli leasingodawca dowie się o konfiskacie samochodu, ma bardzo duże znaczenie. W praktyce zgłoszenie szkód, działanie organów ścigania czy kontakt z ubezpieczycielem w dużej mierze się do tego przyczyniają.

Obowiązek informacyjny leasingobiorcy

W przypadku DUI pracownika trzeba również pamiętać, że przedsiębiorca jako leasingobiorca musi informować leasingodawcę o istotnych zdarzeniach dotyczących pojazdu. Ponosi również odpowiedzialność za użytkowanie auta. Oznacza to, że problem jednego pracownika może w bardzo prosty sposób przerodzić się w kłopoty dla całej organizacji czy przedsiębiorstwa.

Finansowe skutki dla firmy – kto płaci za błąd pracownika?

Przedsiębiorcy dysponujący flotą często zadają sobie pytanie, co grozi firmie, gdy pracownik jedzie po pijanemu? Leasing to forma korzystania z auta, w przypadku której odpowiedź na zadane pytanie nie jest niestety optymistyczna.

Regres wobec pracownika

Zgodnie z polskim prawem obowiązuje odpowiedzialność pracownika za jazdę pod wpływem autem firmowym. Po takim zdarzeniu firma może dochodzić odszkodowania od pracownika, a także żądać pokrycia strat. 

Niestety w praktyce często zdarza się, że odzyskanie pełnej kwoty bywa niezwykle trudne. Głównym powodem tego jest fakt, że możliwości finansowe pracowników bywają ograniczone. W rezultacie część kosztów pozostaje finalnie po stronie firmy.

Odpowiedzialność dyscyplinarna

W kontekście jazdy pracownika po alkoholu biorąc pod uwagę prawo pracy, trzeba wiedzieć, że:

• kierowanie pojazdem przez pracownika pod wpływem alkoholu jest ciężkim naruszeniem obowiązków,
• w związku z takim zdarzeniem możliwe jest rozwiązanie umowy z pracownikiem w trybie natychmiastowym, co z wynika z art. 52 Kodeksu pracy.

Powyższe kwestie są oczywistymi konsekwencjami w zakresie odpowiedzialności pracownika za jazdę pod wpływem autem firmowym. Nie rozwiązują one jednak problemu finansowego, który powstaje wraz z takim zdarzeniem.

Ubezpieczenie AC a jazda pod wpływem – czy polisa zadziała?

W omawianym problemie duże znaczenie ma zależność, taka jak ubezpieczenie AC a konfiskata pojazdu za alkohol. Wielu przedsiębiorców uważa, że posiadanie AC zabezpiecza flotę w każdej sytuacji. Niestety w kwestii jazdy pod wpływem alkoholu działa to inaczej.

W przeważającej większości przypadków polisa AC nie obejmuje zdarzeń, które powstały w wyniku udziału kierowcy pod wpływem alkoholu. Ubezpieczyciel może też odmówić wypłacenia odszkodowania i powołać się na wyłączenia odpowiedzialności w umowie. Jeśli więc szkoda została zgłoszona, może zostać całkowicie odrzucona.

Powyższe zasady dotyczą nie tylko uszkodzeń pojazdu, ale również kradzieży. Jeśli doszło do niej w wyniku zaniedbania kierowcy pod wpływem alkoholu, zasady te obejmują też szkody parkingowe czy kolizję.

Konsekwencje wynikające z takich zdarzeń dla firm to przede wszystkim:

• brak zabezpieczenia finansowego pomimo opłaconej polisy,
• konieczność poniesienia kosztów naprawy czy utraty pojazdu z własnych pieniędzy,
• dodatkowe roszczenia ze strony firmy leasingowej.

W skrajnych sytuacjach przedsiębiorcy też mogą być obciążeni utratą wartości pojazdu, a także sankcjami wynikającymi z umowy leasingowej.

Jak zabezpieczyć firmę przed skutkami DUI pracownika?

Aby zabezpieczyć się przed tak dotkliwymi konsekwencjami, warto działać z wyprzedzeniem. Odpowiednie będzie podjęcie stosownych procedur i kontrola wewnętrzna.

Zapisy w polityce flotowej

Podstawą zabezpieczenia firmy przed skutkami jazdy po alkoholu powinno być stworzenie egzekwowalnej i spójnej polityki flotowej. W tym kontekście warto wdrożyć:

• przejrzyste regulaminy związane z użytkowaniem pojazdów służbowych,
• wyraźny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów pod wpływem alkoholu,
• stosowne zapisy w związku z odpowiedzialnością finansową pracownika,
• określone sankcje, począwszy od kar porządkowych, aż po rozwiązanie umowy o pracę.

Dobra polityka flotowa zadziała prewencyjnie – pracownik, który zna konsekwencje, postępuje rozważniej. Klarowne zasady będą też podstawą prawną w przypadku ewentualnego sporu oraz ułatwią dochodzenie roszczeń wobec pracownika, który zawinił.

Oświadczenia i alkomaty

W ramach zarządzania ryzykiem w firmie warto też wprowadzić rozwiązania operacyjne, które pozwolą odpowiednio kontrolować sytuację. Pomocne będą dodatkowe środki, takie jak:

• alkomaty w pojazdach lub siedzibie firmy,
• cykliczne oświadczenia pracowników dotyczące trzeźwości,
• wyrywkowe kontrole poziomu alkoholu w wydychanym powietrzu,
• przeprowadzanie szkoleń z zakresu odpowiedzialności i bezpieczeństwa.

W firmach logistycznych czy transportowych coraz częściej stosuje się również procedury kontrolne przed rozpoczęciem pracy, a także systemy raportowania nieprawidłowości. Dzięki nim zwiększa się świadomość pracowników i można też zmniejszyć ryzyko nieodpowiedzialnych decyzji. Ma to wpływ także na budowę kultury bezpieczeństwa w organizacji.

FAQ – Najczęstsze pytania o konfiskatę auta w leasingu

Czy leasing chroni przed konfiskatą?

Nie. Zwrot wartości auta zamiast konfiskaty w przypadku leasingu to najczęściej stosowana forma zamiast konfiskaty.

Czy firma ponosi odpowiedzialność?

Pośrednio tak jest tak, zwłaszcza w kontekście umowy leasingowej, a także relacji z towarzystwem ubezpieczeniowym.

Co grozi firmie, gdy pracownik jedzie po pijanemu leasingiem?

W sytuacji jazdy pod wpływem alkoholu autem leasingowym przez pracownika pojawia się ryzyko rozwiązania umowy leasingowej. To również brak ochrony ubezpieczeniowej i narażanie się na poważne konsekwencje finansowe.

Podsumowanie

Konfiskata auta w leasingu ukazuje, jak złożone i dotkliwe mogą być konsekwencje jednego zdarzenia na drodze. Trzeba pamiętać, że leasing nie zabezpiecza przed sankcjami finansowymi. W tym przypadku stosowana jest nawiązka zamiast konfiskaty pojazdu. 

Istotna jest także odpowiedzialność pracownika za jazdę pod wpływem autem firmowym. Na wypadek takich zdarzeń każdy przedsiębiorca powinien wprowadzić odpowiednie procedury i zwiększyć świadomość ryzyka firmie.

Źródła:

• https://www.prawo.pl/podatki/konfiskata-samochodu-za-pijanstwo-a-auto-w-leasingu,525991.html, data dostępu: [03.04.2026]
• https://alpinaleasing.pl/blog/201-konfiskata-samochodu-za-jazde-po-alkoholu-co-w-przypadku-leasingu, data dostępu: [03.04.2026]
• Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 poz. 2600), art. 44b § 4 oraz art. 178a § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2024 poz. 17 ze zm.).
• Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 poz. 2600), art. 44b § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2024 poz. 17 ze zm.).