Opłata za zanieczyszczenia 2026 – nowy roczny podatek uderzy w polskie busy. Wyliczenia dla flot

Koniec planów o podatku od posiadania aut? Rząd zmienia strategię na „opłatę środowiskową”

Pierwsze plany wprowadzenia podatku od samochodów spalinowych pojawiły się w Krajowym Planie Odbudowy, przygotowanym w 2022 r. przez rząd Prawa i Sprawiedliwości (stąd popularna nazwa „podatek Morawieckiego”). Program miał realizować tzw. kamienie milowe E3G i E4G i i obejmować zarówno osoby rejestrujące nowe auta spalinowe, jak i posiadaczy takich pojazdów.

 

Na tym etapie zakładano, że opłata obejmie wszystkich kierowców korzystających z samochodów zanieczyszczających środowisko. Ostatecznie rząd Tuska wycofał się z tego pomysłu. Zamiast tego sięgnął po już funkcjonujący system opłat środowiskowych i ograniczył krąg płatników daniny wyłącznie do firm dysponujących flotą aut spalinowych.

Zmiana strategii polegała na pozornie subtelnym przesunięciu akcentu: firmy miały płacić nie za samo posiadanie auta, lecz za jego wpływ na środowisko. W praktyce oznaczało to powiązanie wysokości opłat z normą EURO, rodzajem paliwa oraz poziomem emisji CO₂.

   

Taki kierunek pozwolił rządowi uniknąć narracji o „nowym podatku”, ale dla firm z flotami aut spalinowych w praktyce niewiele się zmieniło — nowa opłata za wprowadzanie zanieczyszczeń do środowiska oznaczała wzrost kosztów użytkowania takich pojazdów.

Kto zapłaci nową daninę? Limit jednego pojazdu i wyjątki dla mikrofirm

Warto w tym miejscu dodać, że nowa danina nie dotyczy wszystkich przedsiębiorców w jednakowym stopniu. Mikroprzedsiębiorcy posiadający tylko jeden samochód spalinowy są z niej wyłączeni — to tzw. zasada „pierwszego auta w firmie”. W praktyce oznacza to, że JDG z jednym busem czy samochodem osobowym nie odczują dodatkowego obciążenia, problem pojawi się natomiast, gdy firma dokupi drugi pojazd.

Drugim istotnym wyłączeniem jest limit 800 zł rocznie – jeśli łączna kwota należnej opłaty nie przekroczy tej wartości, przedsiębiorca nie musi jej uiszczać. Obowiązek sporządzenia i złożenia sprawozdania środowiskowego pozostaje jednak bez zmian – zwolnienie dotyczy wyłącznie samej płatności.

W praktyce więc nowa opłata najmocniej uderzy w firmy posiadające kilka lub kilkanaście pojazdów spalinowych, intensywnie eksploatowanych i zużywających znaczne ilości paliwa. Dla nich próg 800 zł może zostać przekroczony bardzo szybko, a „bezpieczna” strefa zwolnień okaże się iluzoryczna.

Jak ustalić i zapłacić opłatę środowiskową?

Wyliczenie opłaty opiera się na kilku prostych, choć istotnych krokach. Pierwszym z nich jest identyfikacja pojazdów podlegających opłacie (czyli samochodów osobowych (M1) i dostawczych (N1) zarejestrowanych w firmie). Należy przy tym uwzględnić normę EURO, pojemność silnika oraz rodzaj paliwa, bo od tych parametrów zależy stawka jednostkowa.

W dalszej kolejności należy sprawdzić, ile paliwa spaliły poszczególne pojazdy w ciągu roku na podstawie faktur zakupu, a następnie przeliczyć zużycie w litrach na megagramy (Mg) zgodnie z obowiązującymi przelicznikami.

Kolejnym etapem jest obliczenie opłaty – ilość spalonego paliwa w Mg musimy przemnożyć przez jednostkową stawkę określoną w Obwieszczeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 sierpnia 2025 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2026. Wynik to roczna opłata środowiskowa dla danego pojazdu.

Zarówno opłatę, jak i sprawozdanie należy złożyć do 31 marca za rok poprzedni. Dokumenty składa się w odpowiednim urzędzie marszałkowskim, a część województw umożliwia przygotowanie wykazów przy pomocy aplikacji EkoPłatnik.

W praktyce oznacza to, że każdy przedsiębiorca prowadzący flotę busów czy samochodów osobowych musi pamiętać o dwóch równoległych obowiązkach: dokładnym wyliczeniu opłaty i terminowym złożeniu sprawozdania. Nawet jeśli suma do zapłaty nie przekroczy ustawowego progu zwolnienia, brak raportu może skutkować konsekwencjami administracyjnymi.

Algorytm drożyzny: Jak norma EURO i wiek busa wpłyną na wysokość opłaty?

Nowa opłata środowiskowa została skonstruowana tak, aby premiować pojazdy spełniające aktualne normy emisji, a jednocześnie nakładać wyższe koszty na starsze auta – zwłaszcza diesle. Podstawowymi determinantami wysokości daniny są norma EURO oraz, pośrednio, wiek pojazdu, który zwykle przesądza o przyjętej klasie emisji.

W praktyce oznacza to, że najbardziej obciążone będą starsze pojazdy z silnikiem Diesla, klasyfikowane jako EURO 4 i EURO 5. Są to samochody, które nie spełniają już obowiązujących standardów emisyjnych, a równocześnie są nadal intensywnie eksploatowane przez firmy. Ich emisja tlenków azotu i cząstek stałych jest wyraźnie wyższa niż w przypadku aut z normą EURO 6, co uzasadnia stosowanie dla nich wyższych jednostkowych stawek opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza.

Symulacja kosztów: Ile zapłaci firma posiadająca 5 busów z 2018 roku?

Aby zobaczyć, jak mechanizm nowej opłaty środowiskowej będzie działał w praktyce, warto przyjrzeć się trzem identycznym flotom różniącym się wyłącznie normą EURO. Te przykłady pokazują, jak istotny wpływ na koszty ma standard emisji spalin.

Norma EURO 6 *– najniższe koszty przy ograniczonej flocie

Nowoczesne silniki z normą EURO 6 zapewniają najniższe stawki opłaty. Przy niewielkiej liczbie pojazdów, opłata pozostaje poniżej progu 800 zł rocznie, choć margines bezpieczeństwa jest ograniczony.

Założenia przykładowej floty: 5 busów z 2018 r. (EURO 6, ON), roczny przebieg 70 000 km, średnie zużycie paliwa 8,5 l / 100 km.

Norma EURO	Zużycie paliwa (l/rok na pojazd)	Opłata za 1 bus	Opłata roczna dla 5 busów
EURO 6	ok. 5 950	ok. 80–95 zł	ok. 400–475 zł

Norma EURO 5 *– wyraźny wzrost kosztów

W przypadku niższej normy te same trasy i identyczna liczba pojazdów generują już wyraźnie wyższe koszty. Opłata rośnie o 40–50% względem EURO 6, a nawet niewielki wzrost przebiegu lub liczby busów może spowodować przekroczenie progu 800 zł.

Założenia przykładowej floty: 5 busów z lat 2013–2014 (EURO 5, ON), roczny przebieg 70 000 km, średnie zużycie paliwa 9,5 l / 100 km.

Norma EURO	Zużycie paliwa (l/rok na pojazd)	Opłata za 1 bus	Opłata roczna dla 5 busów
EURO 5	ok. 6 650	ok. 120–140 zł	ok. 600–700 zł

Norma EURO 4 *– stara flota, wysokie ryzyko kosztowe

W przypadku starszych pojazdów z normą EURO 4 pięć busów wystarczy, aby opłata środowiskowa stała się obowiązkowa i znacząco wpłynęła na budżet firmy.

Założenia przykładowej floty: 5 busów z lat 2009–2010 (EURO 4, ON), roczny przebieg 70 000 km, średnie zużycie paliwa 10,5 l / 100 km.

Norma EURO	Zużycie paliwa (l/rok na pojazd)	Opłata za 1 bus	Opłata roczna dla 5 busów
EURO 4	ok. 7 350	ok. 170–190 zł	ok. 850–950 zł

* Ważne! Podane wyżej kwoty mają charakter orientacyjny — rzeczywiste opłaty mogą być zarówno wyższe, jak i niższe, w zależności od faktycznego zużycia paliwa, emisji CO₂ i obowiązujących stawek.

Pozostałe czynniki podnoszące opłatę

Wysokość opłaty środowiskowej zależy nie tylko od normy emisji pojazdów. Istotne znaczenie mają również dwa czynniki związane z eksploatacją floty: liczba samochodów i intensywność ich użytkowania. Oba działają jak mnożnik kosztów, który może sprawić, że całkowita opłata przekroczy próg zwolnienia.

Liczba pojazdów we flocie

W przypadku większych flot nawet nowoczesne pojazdy mogą generować łączną opłatę przekraczającą 800 zł rocznie. Dla przykładu, flota 20 busów spełniających normę EURO 6, przy rocznym przebieg 40 000 km na pojazd, generuje opłatę rzędu 900 – 1 100 zł. Widać więc wyraźnie, że skala floty sama w sobie może decydować o konieczności uiszczenia daniny, niezależnie od wieku czy normy pojazdów.

Intensywność użytkowania pojazdów

Równie ważnym czynnikiem jest roczny przebieg. W firmach transportowych i kurierskich 80–120 tys. km na pojazd jest standardem, a wyższe zużycie paliwa oznacza większą emisję i w konsekwencji wyższą opłatę. Przykładowo, flota 5 busów EURO 6 z przebiegiem 80 000 km rocznie zbliża się do progu 800 zł, mimo nowoczesnej normy emisji.

Reasumując, nowa opłata środowiskowa nie uderzy wyłącznie w starsze pojazdy. Każda flota — jeśli jest liczna lub intensywnie eksploatowana — musi liczyć się z realnym wzrostem kosztów w 2026 roku. Norma EURO określa podstawową stawkę jednostkową, natomiast całkowite obciążenie zależy od wielkości floty i faktycznej eksploatacji poszczególnych pojazdów.

Jak legalnie obniżyć nową opłatę? Modernizacja floty czy zmiana paliwa?

Nowa opłata środowiskowa może wywołać niemały stres w firmach transportowych i budowlanych, szczególnie tych dysponujących większą liczbą pojazdów. Na szczęście przedsiębiorcy mają kilka sprawdzonych, w pełni legalnych sposobów, by ograniczyć koszt tej daniny.

Najprostszym sposobem jest modernizacja floty. Wymiana starszych busów na nowe modele, które spełniają normę EURO 6, od razu obniża stawkę opłaty, bo nowe auta emitują znacznie mniej spalin. Jeszcze skuteczniejszym rozwiązaniem jest wprowadzenie pojazdów elektrycznych lub hybryd plug-in, które w wielu przypadkach w ogóle pozwalają ominąć daninę. To jednak wymaga większych inwestycji, tak więc nie każda firma może sobie pozwolić na tak duży wydatek.

Drugą opcją jest zmiana paliwa w pojazdach starszych lub przebudowa silników. Zależnie od rodzaju napędu opłata może się różnić — silniki diesla w starszych busach są najdroższe, podczas gdy alternatywne paliwa, jak CNG czy LPG, pozwalają znacząco ograniczyć koszt. Ważne, żeby przebudowa była przeprowadzona zgodnie z homologacją, bo urząd będzie weryfikował faktyczne zużycie i emisje.

Nie mniej istotne jest strategiczne zarządzanie flotą i przebiegami. Ograniczenie rocznych kilometrów, optymalizacja tras, a nawet rozdzielenie starszych i nowszych pojazdów według tras i intensywności eksploatacji może znacznie zmniejszyć wysokość opłaty.

W praktyce najlepsze efekty daje kombinacja tych strategii: wymiana przestarzałych busów, wybór niskoemisyjnego paliwa tam, gdzie wymiana auta nie wchodzi w grę, oraz dokładne planowanie przebiegów i floty. W ten sposób przedsiębiorca może ograniczyć wpływ nowej opłaty na budżet firmy, jednocześnie zachowując pełną zgodność z przepisami.

Rok 2026 jako „rok kumulacji” kosztów w transporcie

Dla firm korzystających z pojazdów dostawczych 2026 może okazać się rokiem wyjątkowo wymagającym finansowo. Nowa opłata środowiskowa jest tylko jednym z elementów, który uderzy w codzienną eksploatację floty. Równocześnie przedsiębiorcy będą musieli zmierzyć się z nowymi obowiązkami związanymi z tachografami oraz podwyżkami w systemie e-TOLL.

Montaż tachografów drugiej generacji (G2V2)

Od 1 lipca 2026 roku w życie wejdą przepisy wymagające instalacji inteligentnych tachografów drugiej generacji w busach o DMC powyżej 2,5 tony, wykonujących transport międzynarodowy lub kabotaż. Kierowcy będą zobowiązani do regularnej aktualizacji kart, prowadzenia ewidencji czasu pracy oraz umożliwienia zdalnego odczytu danych z tachografu i karty w określonych odstępach czasu. Obowiązek nie obejmuje transportu krajowego, przewozów na własne potrzeby ani busów osobowych do 9 miejsc.

Koszt zakupu i montażu takiego tachografu waha się od około 3 600 do 5 500 zł za pojazd, w zależności od oferty i wymaganej kalibracji. Dla przykładu, firma przewozowa posiadająca 5 busów realizujących kursy międzynarodowe na trasie Łódź – Hamburg, musi przygotować się na wydatki rzędu 18–27,5 tys. zł tylko na zakup i instalację urządzeń, nie licząc szkoleń kierowców i dodatkowych kosztów operacyjnych.

Podwyżki w systemie e-Toll

W tym samym czasie firmy transportowe muszą mierzyć się z rosnącymi kosztami przejazdów płatnymi drogami. Zmiany obejmą zarówno wysokość opłat, jak i zakres dróg objętych systemem e-TOLL.

Pierwszy etap podwyżek nastąpi już z początkiem 2026 roku. Stawki w systemie e-TOLL zostaną dostosowane do inflacji i rosnących kosztów utrzymania infrastruktury drogowej - w praktyce oznacza to wzrost opłat o około 4–6,6 procent.

Natomiast od lutego 2026 roku do e-TOLL zostaną włączone nowe odcinki dróg krajowych i ekspresowych (łącznie 645 km), co podniesie koszty przejazdów za kilometry, które wcześniej pozostawały bezpłatne.

I wreszcie, w drugiej połowie roku ma wejść w życie nowy model opłat, uzależniony od wieku pojazdu i jego emisji CO₂. Nowy model opłat ma być zgodny z wytycznymi Komisja Europejska i opierać się na danych z systemu VECTO, który oblicza zużycie paliwa oraz poziom emisji CO₂ dla pojazdów ciężarowych.

Łącznie te trzy czynniki – nowa opłata środowiskowa, rozszerzony i podwyższony system e-TOLL oraz obowiązek inteligentnych tachografów – sprawiają, że rok 2026 staje się rokiem kumulacji kosztów w transporcie. Trzeba jednak pamiętać, że krajowe busy do 9 miejsc nie są objęte obowiązkiem nowych tachografów, a zmiany w systemie e-TOLL dotyczą cięższych pojazdów. Dlatego skala obciążeń w lokalnych flotach może być niższa, choć i tak wymusza zmianę strategii kosztowej.

FAQ – Najważniejsze pytania o opłatę od aut spalinowych 2026

Nowa opłata środowiskowa budzi sporo wątpliwości – zwłaszcza wśród firm, które na co dzień korzystają z busów i pojazdów specjalistycznych. W tej sekcji przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, które pojawiają się w praktyce przedsiębiorców i doradców podatkowych.

Czy opłata dotyczy także autolawet?

W praktyce – tak. Przepisy nie różnicują pojazdów ze względu na ich przeznaczenie, lecz na sposób ich użytkowania i parametry techniczne. Jeżeli autolaweta jest wykorzystywana w działalności gospodarczej i napędzana silnikiem spalinowym, podlega tym samym zasadom co klasyczny bus dostawczy. Decydujące znaczenie ma fakt korzystania ze środowiska, a nie to, czy pojazd przewozi paczki, maszyny czy inne samochody.

Jak urząd sprawdzi emisję mojego busa?

Wbrew obawom wielu przedsiębiorców nie oznacza to kontroli emisji „w terenie” ani pomiarów spalin dla każdego pojazdu. Urząd analizuje informacje wynikające z dokumentów pojazdu, ewidencji floty oraz zużycia paliwa wykazanego w sprawozdaniu środowiskowym. Kluczowa jest spójność tych danych – to ona pokazuje, czy deklarowana emisja odpowiada rzeczywistej eksploatacji pojazdu.

Czy leasingodawca przerzuci koszt opłaty środowiskowej na przedsiębiorcę?

Tu odpowiedź jest jednoznaczna: koszt opłaty ponosi użytkownik pojazdu, nie podmiot finansujący. Opłata środowiskowa nie wynika z faktu posiadania auta na własność, lecz z jego użytkowania w działalności gospodarczej. Oznacza to, że leasing – choć korzystny podatkowo – nie zwalnia z obowiązków środowiskowych. Przedsiębiorca rozlicza opłatę samodzielnie, niezależnie od tego, czy pojazd jest kupiony za gotówkę, czy finansowany w leasingu czy w najmie.

Podsumowanie

Dla firm opierających działalność na wysłużonych dieslach rok 2026 może być momentem, w którym rachunek ekonomiczny zacznie wymuszać decyzje o odnowieniu floty. Nowa opłata środowiskowa, skumulowana z innymi regulacjami wpływającymi na koszty transportu lekkiego, sprawia, że dalsza eksploatacja starszych pojazdów przestaje być neutralna finansowo. W praktyce przedsiębiorcy będą musieli uwzględnić nie tylko cenę paliwa czy ratę leasingu, ale także normy regulacyjne, które coraz wyraźniej premiują mniej emisyjne rozwiązania. Dla małych i średnich firm, które nie dysponują zasobami pozwalającymi na natychmiastową wymianę floty, rok 2026 może oznaczać realny spadek rentowności działalności, wymuszając dodatkowe cięcia kosztów lub zmianę strategii operacyjnej.