Krótkie trasy zimą – rozrzedzanie oleju w hybrydach i PHEV
Poziom oleju w silniku rośnie, mimo że go nie dolewasz? Jedną z możliwych przyczyn tego problemu jest rozrzedzanie oleju paliwem, do którego szczególnie łatwo dochodzi podczas zimowych dojazdów na krótkich trasach. Dlaczego przybywa oleju w silniku oraz jak temu zapobiegać?
Problem przybywania oleju w silniku dotyczy nie tylko klasycznych samochodów spalinowych, ale również aut hybrydowych HEV i PHEV, których jednostki często pracują w przerywanych cyklach ze względu na współpracę z napędem elektrycznym. Jeżeli olej nie osiąga odpowiedniej temperatury roboczej, paliwo może gromadzić się w misce olejowej, osłabiać właściwości smarne i doprowadzić do kosztownych awarii. Wyjaśniamy, jak rozpoznać rozrzedzanie oleju, jak ograniczyć to ryzyko i dlaczego warto zwrócić szczególną uwagę na ten problem w samochodach hybrydowych.
Co to jest rozrzedzanie oleju
Rozrzedzanie oleju to zjawisko, w którym niespalone paliwo trafia do układu smarowania i miesza się z olejem silnikowym. W konsekwencji zmieniają się jego właściwości, w tym przede wszystkim lepkość. Olej staje się rzadszy, przez co gorzej utrzymuje film smarny oddzielający współpracujące ze sobą komponenty silnika. W efekcie rośnie ryzyko niepożądanego tarcia metal o metal, przyspieszonego zużycia panewek, pierścieni tłokowych oraz gładzi cylindrów, a w skrajnych przypadkach – zatarcia jednostki napędowej.
Jak dochodzi do rozrzedzania oleju? W silnikach benzynowych z bezpośrednim wtryskiem paliwo podawane jest pod wysokim ciśnieniem bezpośrednio do komory spalania. Część jego kropelek może osiadać na ściankach cylindra, a następnie spływać wzdłuż tłoka i pierścieni do skrzyni korbowej, gdzie miesza się z olejem znajdującym się w misce olejowej.
Niewielka ilość paliwa przenika do oleju również podczas zwykłej eksploatacji. Problem staje się poważny wtedy, gdy silnik regularnie nie osiąga odpowiedniej temperatury roboczej (np. na krótkich trasach), co uniemożliwia odparowanie lotnych frakcji paliwa. Wówczas jego stężenie systematycznie rośnie, a poziom oleju na bagnecie zaczyna się podnosić. Każda sytuacja, w której oleju przybywa mimo braku dolewek ze strony kierowcy, powinna skłonić Cię do pilnego sprawdzenia jego stanu.
Dlaczego zimą i na krótkich trasach problem rośnie
Największym sprzymierzeńcem rozrzedzania oleju są częste zimne rozruchy i krótkie przejazdy. Po uruchomieniu zimnego silnika sterownik dostosowuje dawkę paliwa do obecnych warunków pracy jednostki, a sama komora spalania i układ wydechowy potrzebują odpowiedniego czasu do osiągnięcia właściwej temperatury roboczej. Podczas rozruchu na mrozie sterownik zazwyczaj podaje znacznie więcej paliwa, aby ułatwić zapłon i szybciej rozgrzać silnik. W takich warunkach część paliwa nie ulega całkowitemu spaleniu, skrapla się na zimnych ściankach cylindrów i spływa po nich prosto do miski olejowej. Podczas dłuższej jazdy olej nagrzewa się na tyle, że paliwo z niego odparowuje i jest usuwane przez układ odpowietrzania skrzyni korbowej, czyli odmę. Na krótkich dystansach ten proces nie ma szans zajść, więc zanieczyszczenia kumulują się z każdym kolejnym odpaleniem auta.
Ponadto gwałtowne zmiany temperatur w silniku powodują wykraplanie się wilgoci z powietrza na zimnym metalu. Woda miesza się wówczas z olejem, tworząc pod korkiem wlewu charakterystyczną żółtawą emulsję – tzw. masło lub majonez. Jest to naturalne zjawisko przy często niedogrzewanym silniku, ale jednocześnie sygnał, że olej ulega degradacji i traci swoje właściwości smarne
Problem ten narasta szczególnie zimą, ponieważ niska temperatura otoczenia naturalnie wydłuża proces nagrzewania się jednostki napędowej. Dodatkowo częsta jazda w korkach, postoje i poruszanie się z niewielką prędkością mogą nie pozwolić olejowi na osiągnięcie odpowiedniej temperatury roboczej. Ryzyko rośnie przede wszystkim wtedy, gdy kierowca eksploatuje swój samochód w taki sposób przez wiele dni lub tygodni. Jeśli zatem silnik regularnie kończy pracę, zanim olej odpowiednio się rozgrzeje, paliwo kumuluje się w układzie smarowania szybciej, niż jest z niego usuwane.
Hybrydy i PHEV – szczególny przypadek
Hybrydy HEV i PHEV również są narażone na rozrzedzanie oleju, choć zjawisko to zachodzi w nieco inny sposób niż w przypadku samochodów spalinowych. W układach HEV silnik benzynowy regularnie uruchamia się i wyłącza, zależnie od zapotrzebowania na moc, prędkości jazdy, temperatury i poziomu naładowania akumulatora. W mieście może on więc pracować przez stosunkowo krótki czas – przykładowo przy powolnej jeździe w korkach – a następnie znowu przechodzić w tryb postoju, co utrudnia utrzymanie stabilnej temperatury roboczej oleju.
Jeszcze inaczej wygląda ta sytuacja w przypadku hybryd plug-in, czyli PHEV. Kierowcy często pokonują takimi samochodami codzienne odcinki wyłącznie na energii elektrycznej, dzięki czemu silnik spalinowy może pozostawać wyłączony przez relatywnie długi czas. Kiedy jednak zostaje już uruchomiony – na przykład przy większym zapotrzebowaniu na moc na autostradzie – może on nie pracować wystarczająco długo, aby olej osiągnął odpowiednią temperaturę roboczą. W efekcie paliwo przedostające się do miski olejowej nie zawsze ma nawet okazję, aby odparować.
Sama hybryda nie szkodzi silnikowi zimą. Taki napęd nie oznacza automatycznie przyspieszonego zużycia jednostki spalinowej. Producenci aut projektują układy sterowania w taki sposób, aby uwzględniały one realne warunki pracy silnika, także podczas zimnego rozruchu. Jednocześnie faktem jest, że częste uruchamianie i wyłączanie jednostki, jazda na krótkich odcinkach i długotrwałe korzystanie wyłącznie z trybu elektrycznego mogą stworzyć warunki sprzyjające rozrzedzaniu oleju. Z tego względu hybrydy wymagają przede wszystkim bardziej świadomego podejścia do eksploatacji auta.
Objawy – jak sprawdzić olej
Rozrzedzanie oleju silnikowego paliwem najczęściej objawia się wzrostem jego poziomu na bagnecie, mimo że wcześniej go nie dolewałeś. Kolejnym charakterystycznym sygnałem jest wyraźny zapach paliwa wyczuwalny przy bagnecie. Problem ten poznasz także po zapalonej lub migającej czerwonej kontrolce ciśnienia oleju (szczególnie na rozgrzanym silniku i przy niskich obrotach), metalicznych stukach oraz głośniejszej pracy jednostki napędowej.
Jak samodzielnie sprawdzić olej? Na początek ustaw auto na płaskim terenie, wyłącz silnik i odczekaj około 10-15 minut, aby cały olej zdążył spłynąć z górnych partii silnika do miski olejowej. Wyjmij bagnet, dokładnie wytrzyj go czystą szmatką lub ręcznikiem papierowym i włóż z powrotem do oporu. Wyciągnij bagnet ponownie i odczytaj wynik – prawidłowy poziom oleju powinien znajdować się między oznaczeniami MIN a MAX. Jeśli ciecz przekracza poziom MAX, a w ostatnim czasie nie robiłeś dolewek, jest to sygnał sugerujący obecność paliwa lub płynu chłodniczego w oleju. Możesz także delikatnie powąchać końcówkę bagnetu – jeśli wyczujesz ostry zapach paliwa, jest to sygnał alarmowy. Aby mieć pewność, rozetrzyj kroplę oleju między palcami. Powinna być tłusta i lekko ciągliwa, a nie wodnista.
Aby potwierdzić swoje przypuszczenia, wykonaj tzw. test bibuły. Upuść jedną kroplę oleju z bagnetu na zwykłą białą kartkę papieru do drukarki lub bibułę filtracyjną, a następnie odczekaj co najmniej 1-2 godzin, aż kropla całkowicie wsiąknie. Prawidłowy wynik to równomierna, ciemna plama z niewielką, jasną obwódką. Z kolei szeroka, niemal przezroczysta lub lekko żółtawa obwódka wokół ciemnego środka wskazuje na rozrzedzanie oleju – paliwo rozchodzi się w strukturze papieru znacznie szybciej niż olej, tworząc wspomniany charakterystyczny pierścień.
Jak zapobiegać – interwały, trasa „na rozgrzanie”, tryby jazdy
Podstawową zasadą profilaktyki jest regularna kontrola poziomu oleju i przestrzeganie dokładnych interwałów jego wymiany. W przypadku silników spalinowych użytkowanych głównie w mieście i na krótkich trasach warto nawet skrócić okresy między wymianami do około 10 000-15 000 km lub raz w roku, nawet jeśli sam producent dopuszcza dłuższe przebiegi. Szczególnie warto trzymać się tych zaleceń w przypadku hybryd HEV. Jeśli posiadasz hybrydę plug-in (PHEV) i często jeździsz na samym prądzie, najlepiej wymieniać olej co najmniej raz w roku lub co 10 000–15 000 km lub nawet co 7 500-10 000 km w przypadku częstych krótkich miejskich tras. Niektórzy producenci, jak np. Kia, przewidują osobny harmonogram wymiany oleju dla tzw. trudnych warunków użytkowania. Marka ta zaleca w normalnych warunkach wymianę co 15 000 km lub 12 miesięcy, natomiast w harmonogramie dla trudnych warunków – co 7500 km lub 6 miesięcy. Sam poziom oleju sprawdzaj na bagnecie co kilka tygodni, aby w razie potencjalnego problemu odpowiednio szybko zareagować.
Ponadto pamiętaj, żeby nie rozgrzewać jednostki na postoju – na biegu jałowym silnik nagrzewa się wolno. Warto odczekać kilkanaście sekund na ustabilizowanie ciśnienia i smarowania, po czym od razu ruszyć. Jeśli jeździsz głównie na bardzo krótkich odcinkach miejskich, wybierz się co jakiś czas na ciągły przejazd poza miasto lub drogą szybkiego ruchu. W przypadku hybryd PHEV warto od czasu do czasu skorzystać z trybu hybrydowego zamiast elektrycznego, dzięki czemu silnik spalinowy będzie mógł regularnie pracować w odpowiednich warunkach.
Sprawdź ogłoszenia nowych i używanych samochodów na Autocentrum.pl: Poznaj ofertę
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania dotyczące rozrzedzania oleju.
Dlaczego przybywa oleju w silniku?
edną z najczęstszych przyczyn jest przedostawanie się niespalonego paliwa do miski olejowej, co ma miejsce m.in. podczas częstych zimnych rozruchów i krótkich przejazdów, gdy silnik nie osiąga odpowiedniej temperatury roboczej pozwalającej na odparowanie paliwa z oleju.
Czy hybryda szkodzi silnikowi zimą?
Nie. Sam napęd hybrydowy nie powoduje automatycznie szkód. Częste uruchamianie i wyłączanie silnika spalinowego oraz pokonywanie głównie krótkich odcinków miejskich mogą jednak utrudniać osiągnięcie przez olej odpowiedniej temperatury roboczej.
Jak często wymieniać olej w PHEV?
W samochodzie PHEV warto wymieniać olej silnikowy co 10 000-15 000 km lub co najmniej raz w roku, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.
Jak rozpoznać paliwo w oleju?
Do najczęstszych objawów przedostawania się paliwa do oleju należą wzrost poziomu oleju na bagnecie mimo braku dolewek, wyraźny zapach paliwa oraz nietypowo rzadka konsystencja środka smarnego. Może pojawić się także migająca lub świecąca kontrolka ciśnienia oleju, utrudniony rozruch oraz spadek mocy.