UE szykuje zmiany dla kierowców. Obowiązkowe badania nie tylko dla seniorów

Dla Polski to zwrot o 180 stopni względem obecnego modelu, w którym posiadacze aut osobowych nie przechodzą cyklicznych kontroli. Nowe ramy mają wejść w życie w perspektywie 3–4 lat i zostawiają państwom członkowskim margines na dopasowanie szczegółów.

Zmiany obejmą nie tylko seniorów

Unia Europejska przygotowuje duże zmiany dla kierowców. Nowe przepisy mają wprowadzić obowiązkowe badania zdrowotne przy odnawianiu prawa jazdy, ale nie będą dotyczyć wyłącznie seniorów. Bruksela chce objąć systemem wszystkich kierowców, argumentując to bezpieczeństwem i rosnącą liczbą zagrożeń na drogach.

To ważna zmiana także dla Polski, bo dziś posiadacze prawa jazdy kategorii B nie przechodzą regularnych kontroli zdrowia. Jeśli nowe regulacje zostaną zatwierdzone, okresowe badania staną się standardem w całej UE. Państwa członkowskie dostaną jednak pewną swobodę: będą mogły zdecydować, jak często kontrolować kierowców po 65. roku życia i czy dopuścić uproszczony system samooceny zdrowia.

Obowiązkowe badania kierowców obejmą wszystkich, nie tylko seniorów

Nowe przepisy odchodzą od prostego założenia, że największym problemem na drogach są wyłącznie starsi kierowcy. Dane pokazują, że wysokie ryzyko wypadków dotyczy również młodych uczestników ruchu. W grupie 18–24 lata wskaźnik wypadków jest wyraźnie wyższy niż wśród kierowców 60+.

Przeczytaj: Nowe unijne przepisy dotyczące prawa jazdy. Cyfrowe dokumenty i uproszczenia

UE chce więc stworzyć system obejmujący wszystkich kierowców, niezależnie od wieku. Celem jest regularna kontrola zdrowia i szybsze wychwytywanie problemów mogących wpływać na bezpieczeństwo za kierownicą — od pogorszenia wzroku po zaburzenia neurologiczne czy problemy psychomotoryczne.

Prawo jazdy na 15 lat. Kierowcy zawodowi z krótszym terminem

Projekt zakłada ujednolicenie zasad ważności prawa jazdy w całej Unii Europejskiej:

• kierowcy samochodów osobowych mają odnawiać dokument maksymalnie co 15 lat,
• w krajach, gdzie prawo jazdy pełni też funkcję dokumentu tożsamości, okres może zostać skrócony do 10 lat,
• kierowcy ciężarówek i autobusów będą wymieniać dokument co 5 lat.

Każde odnowienie ma być powiązane z oceną stanu zdrowia. UE podkreśla, że system ma opierać się na rzeczywistej zdolności do prowadzenia pojazdu, a nie wyłącznie na wieku kierowcy.

Po 65. roku życia możliwe częstsze kontrole

Najwięcej emocji budzi zapis dotyczący kierowców po 65. roku życia. Państwa członkowskie będą mogły wprowadzić częstsze badania niż standardowe interwały, jeśli uznają to za konieczne.

Nie oznacza to jednak automatycznego odbierania uprawnień seniorom. UE zostawia krajom elastyczność, aby dostosować przepisy do lokalnych realiów i statystyk bezpieczeństwa. Starsi kierowcy często jeżdżą ostrożniej i mają większe doświadczenie, ale równocześnie częściej zmagają się z problemami zdrowotnymi wpływającymi na refleks i koncentrację.

Samoocena zdrowia zamiast obowiązkowej wizyty?

Bruksela przewiduje też łagodniejszy wariant. Kraje UE będą mogły dopuścić system deklaracji zdrowotnej. Kierowca przy odnawianiu prawa jazdy wypełni formularz dotyczący stanu zdrowia, a dopiero odpowiedzi budzące wątpliwości skierują go na obowiązkowe badanie lekarskie.

Takie rozwiązanie ma ograniczyć biurokrację i odciążyć system ochrony zdrowia. Ostateczna decyzja o wdrożeniu uproszczonej procedury pozostanie jednak po stronie poszczególnych państw.

Jak wygląda sytuacja w Polsce dziś?

Obecnie kierowcy aut osobowych w Polsce nie przechodzą regularnych badań po uzyskaniu prawa jazdy. Dodatkowe kontrole pojawiają się głównie w określonych sytuacjach:

• po przekroczeniu limitu punktów karnych,
• po jeździe pod wpływem alkoholu,
• na wniosek policji lub sądu,
• gdy istnieją przeciwwskazania zdrowotne,
• w przypadku części kierowców zawodowych.

Nowe przepisy oznaczałyby więc całkowitą zmianę obecnego modelu i wprowadzenie obowiązkowej, cyklicznej weryfikacji zdrowia dla wszystkich kierowców.

Sprawdź: Koniec papierowych dowodów rejestracyjnych. Nowe przepisy już przesądzone

Kiedy zmiany mogą wejść w życie?

Unijne regulacje nie zaczną obowiązywać od razu. Najpierw muszą zostać formalnie zaakceptowane przez państwa członkowskie i wdrożone do krajowych przepisów. Szacowany termin wejścia nowych zasad to około 3–4 lata.

Dla kierowców oznacza to jedno: okresowe badania zdrowotne przy odnawianiu prawa jazdy coraz wyraźniej przestają być tylko teorią. Jeśli projekt zostanie utrzymany w obecnym kształcie, nowe obowiązki obejmą miliony kierowców w całej Unii Europejskiej — także w Polsce.