Historia LPG w Polsce – od boomu lat 90. do fabrycznych instalacji

Autogaz, czyli LPG, to rozwiązanie, które jeszcze kilkanaście lat temu cieszyło się ogromną popularnością wśród polskich kierowców. Instalacja gazowa pozwalała bowiem na spore oszczędności dzięki znacznie niższej cenie autogazu w stosunku do benzyny. W szczytowym okresie liczba aut z LPG w Polsce przekroczyła 3 miliony egzemplarzy, dzięki czemu nasz kraj stał się w 2019 roku zgodnie z danymi Eurostatu drugim rynkiem na świecie pod względem liczby pojazdów napędzanych autogazem, tuż po Turcji.

Historia LPG to przede wszystkim opowieść o tym, jak szybko starzeją się nowe technologie oraz jak zmiany geopolityczne, gospodarcze i zmiany preferencji kierowców mogą w bardzo dynamiczny sposób ukrócić rozwój rozwiązania, które jeszcze nie tak dawno uznawane było za przełomowe.

Początki – gaz w samochodach w PRL

Początki historii LPG w Polsce sięgają czerwca 1974 roku. Wtedy to Zbigniew Domański, uznawany za jednego z pionierów krajowego rynku autogazu, przystosował do zasilania propanem i butanem Polskiego Fiata 125p (tzw. Dużego Fiata) z silnikiem o pojemności 1,3 l. W tamtym czasie technologia ta dopiero raczkowała i należała do rzadkości, a rozwiązanie Domańskiego miało charakter czysto eksperymentalny i "warsztatowy".

Domański w swojej eksperymentalnej instalacji LPG wykorzystał między innymi przemysłowy reduktor pochodzący z układu do opalania tusz z zakładów mięsnych w Kole oraz zmodyfikowaną, 11-kilogramową butlę gazową. Gaz trafiał wówczas do silnika przez specjalnie przygotowane dysze w gaźniku. W samochodzie znajdowała się także druga butla zapasowa "na zaś", ponieważ dostęp do autogazu - analogicznie jak w przypadku innych towarów w realiach PRL-owskiej gospodarki niedoboru - był mocno ograniczony.

Przez kolejne lata montaż instalacji LPG w samochodach nie był jeszcze formalnie uregulowany, a pojedyncze próby adaptacji aut miały przede wszystkim charakter technicznych eksperymentów. Właściwy początek legalnego rynku autogazu miał miejsce 14 sierpnia 1991 roku. Wówczas przedsiębiorstwo AUTOGAZ DOMAŃSKI otrzymało upoważnienie Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej do montowania instalacji LPG w samochodach FSO 1500 i Polonez. Decyzja ta była momentem przełomowym i otworzyła drogę do rozwoju kolejnych firm zajmujących się przystosowywaniem pojazdów do zasilania gazem.

Lata 90. – instalacje mieszalnikowe i masowy boom

Zaledwie rok po wydaniu pierwszych oficjalnych przepisów i decyzji dopuszczających oraz homologujących instalacje gazowe i zbiorniki LPG w Polsce powstała pierwsza publiczna stacja tankowania LPG, mieszcząca się w Słupsku. W tym czasie w kraju zaczęły pojawiać się także pierwsze cysterny z gazem, choć sam rynek w dużej mierze bazował na imporcie realizowanym przez dopiero raczkujące firmy krajowe.

Rok 1993 uznaje się za początek montażu instalacji LPG na większą skalę. W pierwszej fazie rozwoju rynku dominowały stosunkowo proste układy mieszalnikowe, wykorzystujące reduktor-parownik oraz mikser, w którym gaz łączył się z powietrzem przed dostarczeniem do silnika. W instalacjach pierwszej generacji dawka gazu była regulowana ręcznie za pomocą śruby na wężu, zwanej potocznie "registrem". Wraz z rozwojem układów wtryskowych pojawiły się konstrukcje wyposażone w dodatkowe elementy elektroniczne, które pozwalały lepiej kontrolować skład mieszanki.

Instalacje II generacji, stosowane w autach z wtryskiem jednopunktowym i katalizatorem, wykorzystywały już silnik krokowy oraz prosty sterownik. Odczytywał on sygnały z sondy lambda i czujnika położenia przepustnicy. Gaz w fazie lotnej trafiał wówczas do specjalnego mieszalnika zamontowanego przed przepustnicą, gdzie łączył się z zasysanym powietrzem, a następnie przedostawał się do kolektora dolotowego. Technologia LPG była jednak znacznie prostsza w porównaniu do dzisiejszych układów, a jej prawidłowe działanie zależało głównie od właściwego doboru i regulacji podzespołów.

Absolutny "boom" na instalacje gazowe w latach 90. wynikał przede wszystkim z oszczędności, jakie gwarantowało zasilanie autogazem. Lata 90. były bowiem początkiem gospodarki wolnorynkowej w Polsce po długim okresie gospodarki centralnie planowanej, co wiązało się z głębokim szokiem ekonomicznym. Ceny produktów oraz paliw gwałtownie wzrosły, a wielu Polaków w początkowej fazie transformacji (tzw. Planu Balcerowicza) z trudem odnajdywało się w nowej rzeczywistości. Autogaz w tamtym czasie pozostawał zdecydowanie tańszą alternatywą – według szacunków kosztował około 50% ceny ówczesnej benzyny – a polscy kierowcy dostrzegli szansę na wyraźne obniżenie wydatków bez konieczności rezygnowania z samochodu. Oczywiście montaż instalacji LPG nie należał do najtańszych, ale dla osób pokonujących duże dystanse okazywał się bardzo opłacalną inwestycją. Dotyczyło to szczególnie sprowadzanych z Zachodu starszych aut gaźnikowych oraz z wtryskiem paliwa jednopunktowym, które świetnie współpracowały z najprostszymi instalacjami gazowymi.

Wraz z popytem rozwijała się także infrastruktura. Po uruchomieniu pierwszej publicznej stacji LPG w Słupsku zaczęły powstawać kolejne, a warsztaty montujące instalacje szybko zwiększały skalę działalności. W 1994 roku po polskich drogach jeździło już około 52 tysięcy aut zasilanych gazem. W 1999 roku ich liczba wzrosła do około 470 tysięcy, a w 2004 roku przekroczyła 1,45 miliona pojazdów. Tym samym Polska szybko stała się jednym z najważniejszych rynków LPG w Europie, plasując się w pierwszej dziesiątce na świecie pod względem popularności tego paliwa.

Sekwencja, polscy producenci i eksport

Pod koniec lat 90. i w kolejnej dekadzie rozwój silników benzynowych wymusił także zmianę technologii w obrębie instalacji LPG. Instalacje mieszalnikowe stopniowo zaczęły ustępować miejsca układom z elektronicznym sterowaniem, a następnie sekwencyjnemu wtryskowi gazu. W tym rozwiązaniu sterownik precyzyjnie dozuje paliwo gazowe do poszczególnych cylindrów, uwzględniając przy tym dokładne parametry silnika. Technologia sekwencyjna pozwoliła dostosowywać LPG do coraz bardziej zaawansowanych jednostek z wielopunktowym wtryskiem benzyny. Później opracowano również rozwiązania przeznaczone do silników z bezpośrednim wtryskiem paliwa, których adaptacja wymagała jeszcze bardziej skomplikowanych układów.

W okresie rosnącej popularności LPG dynamicznie rozwinął się polski rynek firm wdrażających i montujących instalacje gazowe. Jednym z najważniejszych podmiotów w tym sektorze było przedsiębiorstwo założone w 1993 roku przez Jerzego Malińskiego pod nazwą JMW Auto-Gas (od 2001 roku działające jako Polgas). Firma początkowo zajmowała się importem instalacji z Włoch – kraju będącego jednym z europejskich pionierów w popularyzacji tej technologii – oraz organizacją szkoleń dla montażystów. W 1994 roku podpisano umowę ze spółką Brew-EL, która starała się uzyskać zgodę na montaż instalacji LPG w samochodach produkowanych w Fabryce Samochodów Osobowych na Żeraniu przy jednoczesnym zachowaniu pełnej gwarancji producenta. Co ciekawe, JMW Auto-Gas szkoliło także mechaników dobrze znanej Polakom marki Daewoo, odpowiadającej za takie ikony motoryzacji jak chociażby Matiz. Szacuje się, że w ośrodku szkoleniowym firmy kwalifikacje zdobyło około 2000 specjalistów. Przedsiębiorstwo wdrożyło również zasilanie gazowe do modelu Daewoo Lublin, a w latach 2000-2001 odpowiadało za montaż instalacji w autach Daewoo bezpośrednio na linii produkcyjnej w FSO. Historia Polgasu trwa do dziś, a sama firma działa obecnie w ramach sieci serwisowej Bosch Service.

Jednym z najważniejszych przedsiębiorstw w branży jest białostocka firma AC S.A., właściciel marki STAG, która wprowadziła pierwszą instalację pod tą nazwą w 1999 roku. Spółka ta należy do największych krajowych producentów systemów autogazu. Na polskim rynku działają także między innymi ALEX, KME, EuropeGAS, AG Centrum (ZENIT) czy LPGTECH. Polska myśl techniczna w dziedzinie LPG wyszła jednak daleko poza rodzimy rynek – instalacje polskich producentów trafiły do ponad 50 państw na całym świecie, w tym przede wszystkim do Turcji, Włoch, Niemiec, Ukrainy, Kazachstanu, Uzbekistanu, Indii czy Tajlandii. Rodzime systemy przez wiele lat odnosiły ogromne sukcesy na rynkach międzynarodowych głównie dzięki lepszemu stosunkowi ceny do zaawansowania oprogramowania oraz łatwiejszej kalibracji.

Fabryczne LPG – Dacia i inni

Przez wiele lat większość samochodów z LPG na polskich drogach stanowiły pojazdy, w których instalację gazową montowano już po zakupie, w niezależnych warsztatach. Kwestią czasu było to, aby producenci aut również zaczęli dostrzegać potencjał autogazu. Fabryczne LPG różni się od standardowej przeróbki przede wszystkim tym, że układ zasilania jest dostosowany do konkretnego silnika już na etapie projektowania, a sama instalacja powstaje w procesie produkcyjnym. Samochód otrzymuje wówczas homologację jako pojazd dwupaliwowy i jest objęty pełną gwarancją producenta.

Na polskim rynku bez wątpienia najbardziej rozpoznawalnym przykładem takiej marki jest Dacia, która od wielu lat rozwija rodzinę silników dwupaliwowych ECO-G. W polskiej ofercie rumuńskiego producenta na listopad 2026 roku wersje z fabrycznym LPG można znaleźć między innymi w modelach Sandero, Sandero Stepway, Jogger i Duster. Gazowe odmiany otrzymał także większy Bigster, w którym wykorzystano układ mild hybrid-G. Zasadniczą zaletą takiego rozwiązania jest możliwość korzystania z dwóch zbiorników – benzynowego i gazowego – przy jednoczesnym ograniczeniu zużycia paliwa dzięki układowi miękkiej hybrydy. Fabryczne LPG Dacii jest objęte gwarancją producenta na okres 3 lat lub do przebiegu 100 000 km.

Drugą marką oferującą fabryczne LPG w Polsce jest Renault, wchodzące w skład tego samego koncernu. Obecnie gama aut wyposażonych w autogaz obejmuje modele Clio, Captur oraz Symbioz z silnikami Eco-G 120. Są to jednostki dwupaliwowe, które mogą pracować zarówno na benzynie, jak i na gazie. Oprócz Grupy Renault do producentów oferujących niegdyś w Europie auta z fabryczną instalacją LPG można zaliczyć także między innymi Opla, Fiata czy Hyundaia.

Samochody marki Dacia w ofercie Autocentrum.pl: Sprawdź ofertę

LPG dziś – liczba aut, ceny, przyszłość

Ile samochodów w Polsce jeździ na gaz obecnie? Według statystyk przytoczonych w interpelacji poselskiej nr 16795, złożonej w kwietniu 2026 roku, w grudniu 2025 roku w Polsce zarejestrowanych było 2 378 856 samochodów osobowych z instalacją LPG. Przekłada się to na około 11,7% wszystkich aut osobowych poruszających się po polskich drogach. Z kolei Polska Organizacja Gazu Płynnego (POGP), powołując się na dane Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, wskazuje na około 2,47 miliona pojazdów zasilanych gazem.

Rynek autogazu w Polsce wciąż pozostaje więc spory, jednak jego znaczenie systematycznie maleje. Według danych POGP w 2025 roku zużycie LPG w transporcie spadło o 2,2% w porównaniu z 2024 rokiem. Warto przy tym dodać, że park aut z LPG systematycznie się starzeje, a ich średni wiek wynosi obecnie prawie 20 lat. Zgodnie z danymi instytutu Samar, najwięcej samochodów z instalacją gazową pochodzi z rocznika 2005, co oznacza, że ich naturalny cykl życia nieuchronnie zbliża się ku końcowi. Sytuacji nie poprawia również fakt, że ceny autogazu osiągają obecnie najwyższe wartości w historii polskiego rynku, a na niektórych stacjach przekraczają już 4,50 zł/l. Ponadto na współczesnym rynku nie znajdziemy wielu producentów oferujących fabryczną instalację LPG z zachowaniem pełnej gwarancji, w tym wśród dynamicznie rosnących chińskich graczy.

Jednym z czynników wpływających na zmiany na polskim rynku autogazu było unijne embargo z 2024 roku na import LPG z Rosji, która przez lata pozostawała kluczowym dostawcą tego surowca dla Polski. Wymusiło to przekierowanie dostaw i sprowadzanie gazu z innych rynków, takich jak Szwecja, Norwegia, USA, Wielka Brytania czy Kazachstan. Co więcej, współczesne samochody coraz częściej wyposażone są w silniki z bezpośrednim wtryskiem paliwa. Nie dość, że gorzej tolerują one montaż instalacji LPG, to sama jej adaptacja jest droga, co podnosi ostateczny koszt auta dla klienta. Dodatkowo na znaczeniu zyskują hybrydy plug-in oraz auta w pełni elektryczne (BEV), które również pozwalają na istotne ograniczenie wydatków eksploatacyjnych.

Największym zagrożeniem dla rynku LPG pozostają kolejne rygorystyczne normy emisji CO2 dla producentów aut w Unii Europejskiej. W związku z tym Frank Marotte, czyli obecny szef sprzedaży Dacii, przyznał, że przyszłość fabrycznego LPG w samochodach tej marki stoi pod znakiem zapytania, mimo iż popyt na takie pojazdy pozostaje relatywnie wysoki. W obliczu widma ogromnych kar finansowych nie powinno nas więc dziwić, że wielu producentów stawia dziś na elektryfikację gamy.

Złota era LPG w Polsce, chcąc niechcąc, powoli przemija, choć trudno jeszcze mówić o całkowitym końcu tego paliwa. LPG, które przez lata dawało się poznać jako sposób na istotne ograniczenie wydatków, dziś zaczyna powoli ustępować miejsca nowym trendom. Podobnie jak kiedyś telefony stacjonarne zostały wyparte przez prywatne komórki, a następnie przez dotykowe smartfony, tak klasyczne instalacje gazowe są stopniowo zastępowane przez bardziej zaawansowane i niskoemisyjne napędy, takie jak hybrydy czy auta elektryczne. W przyszłości autogaz może zapisać się w historii motoryzacji przede wszystkim jako rozwiązanie, które przez dekady ratowało domowe budżety Polaków w czasach drogiego paliwa.