Unia bierze się za hałas. Kierowców w Polsce mogą kontrolować akustyczne fotoradary

Powód jest poważny: hałas transportowy wiąże się z zaburzeniami snu, chorobami i przedwczesnymi zgonami. W przyszłości kierowców mogą czekać również bardziej restrykcyjne zasady ruchu w centrach miast.

Hałas w Europie to poważny problem zdrowotny

Transport jest jednym z głównych źródeł uporczywego hałasu, na który narażeni są mieszkańcy europejskich miast. Skala problemu wykracza daleko poza zwykły dyskomfort. Według danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) w 2021 roku na długotrwały hałas o szkodliwym poziomie narażonych było około 17 mln osób w Unii Europejskiej. U 4,6 mln wiązał się on z zaburzeniami snu.

Konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze niż zmęczenie czy problemy z zasypianiem. EEA wskazywała, że w 2021 roku hałas wiązał się wśród dorosłych z 49 tys. przypadków chorób serca, 23 tys. przypadków cukrzycy typu 2, 485 tys. przypadków depresji i 32 tys. przypadków demencji. Z hałasem powiązano również 73 tys. przedwczesnych zgonów.

Niepokojące są także dane dotyczące dzieci. Według raportu ekspozycja na hałas wiązała się w tej grupie z 560 tys. przypadków trudności w czytaniu, 224 tys. przypadków nadwagi lub otyłości oraz 116 tys. problemów behawioralnych.

Poziom narażenia zależy między innymi od miejsca zamieszkania i natężenia ruchu. Szczególnie trudna sytuacja może występować w gęsto zabudowanych częściach miast, w pobliżu ruchliwych dróg. Dlatego hałas transportowy jest nie tylko problemem komunikacyjnym, lecz także zdrowotnym i społecznym.

Sprawdź: MSWiA chce zmian w mandatach. Najniższa kara za prędkość może wzrosnąć

Unia chce ograniczać hałas powodowany przez transport

Ograniczanie hałasu wymaga działań na kilku frontach. Chodzi zarówno o zmniejszanie hałaśliwości samych pojazdów, jak i o lepszą organizację ruchu oraz rozwój transportu publicznego.

Jednym z możliwych rozwiązań jest ograniczanie ruchu w miejscach, w których hałas szczególnie mocno wpływa na zdrowie i komfort ludzi. Dotyczyłoby to między innymi okolic:

• szkół,
• szpitali,
• innych placówek, w których przebywają osoby szczególnie wrażliwe na hałas.

W praktyce oznacza to, że przyszłe działania mogą obejmować nie tylko normy dotyczące pojazdów, lecz także ograniczenia ruchu w najbardziej obciążonych częściach miast. Szczególne znaczenie ma transport drogowy, w tym samochody i motocykle generujące nadmierny hałas.

Fotoradary akustyczne mogą kontrolować głośne auta

Poziom hałasu emitowanego przez pojazdy jest objęty przepisami, a samochody i motocykle muszą spełniać określone normy. Na drogach nadal można jednak spotkać pojazdy, które są wyjątkowo głośne, między innymi z powodu przeróbek układu wydechowego.

Podczas badań technicznych diagności mogą sprawdzać poziom hałasu, a policja ma możliwość przeprowadzania kontroli z wykorzystaniem sonometru. Problem w tym, że nie każdy patrol dysponuje odpowiednim sprzętem, a pomiar wymaga właściwych warunków.

Alternatywą mogłyby być fotoradary akustyczne, czyli urządzenia automatycznie wykrywające pojazdy przekraczające określony poziom hałasu. Takie rozwiązania są stosowane lub testowane w niektórych państwach europejskich, między innymi we Francji.

Ministerstwo Infrastruktury analizuje możliwość wykorzystania tego typu urządzeń w Polsce. Nie oznacza to jednak, że ich wprowadzenie zostało już przesądzone. Potrzebne byłyby odpowiednie regulacje określające zasady pomiaru, sposób identyfikacji pojazdu i podstawę do ewentualnego ukarania kierowcy.

Dlaczego w Polsce nie można po prostu zamontować takich urządzeń?

Jedną z przeszkód są obecne zasady pomiaru hałasu. W określonych procedurach kontrolnych pomiar wykonuje się podczas postoju pojazdu, w konkretnych warunkach pracy silnika. Automatyczne urządzenie mierzące hałas samochodu jadącego po drodze działałoby w innych warunkach, dlatego potrzebne byłyby odpowiednie podstawy prawne i procedury.

Trzeba też ustalić, jak odróżniać hałas konkretnego pojazdu od dźwięków otoczenia oraz jak zapewnić wiarygodność pomiaru. Dopiero po rozwiązaniu tych kwestii można byłoby mówić o skutecznym automatycznym egzekwowaniu norm.

Na razie nie ma podstaw, by zakładać, że akustyczne fotoradary wkrótce pojawią się na polskich drogach. Ministerstwo analizuje taką możliwość, a wdrożenie systemu wymagałoby zmian w przepisach oraz przygotowania odpowiedniej infrastruktury.

Czy kierowców czekają nowe ograniczenia?

Ograniczanie hałasu może w przyszłości oznaczać zarówno skuteczniejszą kontrolę głośnych pojazdów, jak i zmiany w organizacji ruchu w centrach miast. Dla właścicieli szczególnie głośnych samochodów i motocykli byłby to sygnał, że ryzyko kontroli nie zależałoby wyłącznie od obecności patrolu policji.

Przeczytaj: Mandat z fotoradaru będzie o 25 proc. niższy. Kierowca musi spełnić jeden warunek

Na razie raport Europejskiej Agencji Środowiska wskazuje skalę problemu, ale sam w sobie nie wprowadza nowych obowiązków dla kierowców. Ewentualne zmiany będą zależeć od decyzji władz i kształtu przyszłych przepisów.

Akustyczne fotoradary mogą w przyszłości zmienić sposób kontroli hałasu na drogach, ale ich wprowadzenie w Polsce pozostaje na etapie analiz. Zanim urządzenia zaczną automatycznie wykrywać zbyt głośne auta, konieczne będzie dopracowanie zarówno zasad pomiaru, jak i podstaw prawnych do egzekwowania przepisów.